Ensing legde in zijn lezing uit hoe AI-modellen de chemie ingrijpend zullen veranderen door experimenten te automatiseren, computersimulaties te versnellen en nieuwe moleculen en materialen met gewenste eigenschappen te genereren. Volgens Ensing zal AI in de chemie een grote bijdrage leveren aan het realiseren van een circulaire economie en een duurzame en gezonde planeet. Het grootste deel van zijn oratie was gewijd aan de vraag hoe kunstmatige intelligentie wetenschappers zal helpen om betere chemie te bedrijven.

De noodzaak voor betere chemie is groot, benadrukte Ensing. Nieuwe materialen die kooldioxide uit de lucht filteren kunnen helpen bij het bestrijden van de opwarming van de aarde, waarbij het afgevangen CO2 kan worden opgeslagen of omgezet in iets nuttigs. Daarnaast moeten alternatieven worden ontwikkeld voor chemische processen die veel kooldioxide uitstoten, zoals de productie van cement en ammoniak voor kunstmest. Ook het stoppen met fossiele grondstoffen vraagt om nieuwe syntheseroutes voor producten als vliegtuigbrandstoffen en kunststoffen. Chemici werken verder aan materialen voor betere batterijen, de opslag van wind- en zonne-energie, en de omzetting van zonne-energie in waterstof.

Naast het optimisme uitte Ensing ook bezorgdheid. Hij gaf aan zich voor het eerst zorgen te maken over hoe zijn modellen verkeerd kunnen worden gebruikt. In handen van kwaadwillenden kunnen dergelijke AI-modellen worden ingezet om moleculen te genereren voor explosieven of nieuwe synthetische drugs. Ensing wees ook op zorgen rond het gebruik van tools zoals ChatGPT door studenten. Een bredere vraag betreft de toekomst van het promotieonderzoek: omdat AI-modellen resultaten kunnen opleveren die vergelijkbaar zijn met die van promovendi, maar goedkoper en sneller, is het de vraag hoe toekomstige generaties deskundige onderzoekers zullen worden opgeleid.

Ensing stipte ook algemenere maatschappelijke zorgen over AI aan, zoals de rol van grote techbedrijven, de groeiende kloof tussen kansrijke en kansarme groepen, en de gevolgen voor energieverbruik en het economische systeem. Hij gaf aan een proactieve rol te willen vervullen binnen de universiteit, in zijn onderwijs aan studenten, als adviseur voor media, beleidsmakers en politici, en door ideeën uit te wisselen met collega’s binnen de consortia AI4Science en MMD Tech Hub.