Berkers constateert dat Schimmelpenninck enerzijds erkent dat de technologie ‘man made’ is, maar anderzijds een deterministisch discours hanteert dat zij omschrijft als een verkooppraatje van Big Tech. Dat AI ontwikkeld en ingezet wordt door mensen, betekent volgens haar juist dat er ruimte is voor verantwoorde keuzes. Bedrijven als Anthropic en OpenAI ontwikkelen de technologie, maar bepalen het narratief niet. Die gedachte doet volgens Berkers weinig eer aan alle organisaties, professionals, onderzoekers en beleidsmakers die werken aan verantwoorde AI-toepassingen.

Om haar punt te illustreren verwijst Berkers naar concrete voorbeelden. Onderzoek onder klantenservicemedewerkers die met AI-ondersteuning werkten, liet zien dat zij productiever werden, sneller leerden en met meer plezier werkten. Bij het Nederlandse ZorgDomein nam een chatbot genaamd Zoë de saaie en vervelende taken van medewerkers over, met meer efficiëntie en meer tevredenheid als resultaat. In de praktijk verdween het werk daardoor niet, maar werd het uitdagender. Berkers benadrukt ook dat AI een ruim begrip is: naast grote taalmodellen zoals ChatGPT wordt machine learning eveneens ingezet voor fraudedetectie en voor de slimmere inzet van MRI-scanners.

Tegelijkertijd erkent Berkers de reële gevaren. De milieueffecten van AI, aanwijzingen dat de technologie het kritisch denkvermogen aantast, de intensivering van werk en het misbruik door organisaties als excuus voor ontslagen zijn serieuze aandachtspunten. Maar ook hier nuanceert zij: organisaties die AI inzetten om mensen te vervangen, vangen bot. Klarna moest het ontslag van zevenhonderd klantenservicemedewerkers terugdraaien omdat de AI niet leverde wat beloofd was. Dezelfde technologie, vergelijkbaar werk, een totaal andere uitkomst dan bij ZorgDomein. Het verschil zit hem niet in de technologie zelf, en ook niet in Big Tech, maar in een mentaliteit.

Voor de zorg ziet Berkers de inzet van AI als onvermijdelijk. Door personeelstekorten en vergrijzing loopt de werkdruk de komende jaren sterk op, met desastreuze gevolgen als er niets verandert. Zonder AI is een deel van dat werk straks simpelweg niet meer goed te doen. Ze verwijst daarbij naar de Franse econoom Thomas Piketty, die zich afvraagt of een deel van dat werk wellicht ook helemaal niet meer gedaan hoeft te worden. Dat vraagt om een mensgerichte en verantwoorde inzet en het ontwerp van AI, waarover onderzoekers op het gebied van werk en AI het eens zijn.

Berkers sluit af met een herformulering van de vraag die Schimmelpenninck stelt. Niet: waarom hebben we AI nodig, maar: waarvoor hebben we AI nodig? Soms lost AI iets op, vaak ook niet. Bewust kiezen is dan ook de kern van haar boodschap, als individu, maar ook binnen teams, organisaties, beroepen en als samenleving. AI is geen natuurverschijnsel, en de implementatie ervan is een keuze die mensen zelf maken.