Heerma van Voss (1990) stelde tijdens zijn lezing een aantal existentiële vragen over de betekenis van AI voor de literatuur. Waarom zou een schrijver nog een boek schrijven als een algoritme hetzelfde resultaat in minuten produceert? En waarom zou een lezer nog naar een menselijk auteur grijpen? De schrijver beschreef hoe hij zijn vak leerde via doodlopende alinea’s en zuurstofloze zinnen, in een tijd waarin AI zoals dat nu bestaat nog niet aanwezig was. Die moeizame weg noemde hij geen nadeel, maar een noodzaak.

Het afgelopen studiejaar was Heerma van Voss verbonden aan de VU als Vrije Schrijver. Hij was gastdocent bij het vak Creatief schrijven en organiseerde de essaywedstrijd ‘Wie schrijft jouw woorden’, waarbij studenten werden uitgedaagd te schrijven over wat ‘echt’ voelt, zonder gebruik te maken van AI. De Abraham Kuyper Lezing sloot zijn aanstelling aan de VU af. Zijn betoog was een pleidooi voor het unieke en persoonlijke, voor rafelige kunst en zoekende gedachtes, voor imperfecte verhalen die iets kunnen ontsluieren wat anders ongrijpbaar blijft.

Na de voordracht van Heerma van Voss reageerden twee VU-wetenschappers vanuit hun eigen vakgebied. Hoogleraar didactiek van de informatica Felienne Hermans, die zelf geen smartphone gebruikt, benadrukte dat ieder mens een eigen verhaal heeft te vertellen. Dat persoonlijke verhaal noemde zij het verzet dat nodig is tegen AI. Zij stelde voor studenten te beoordelen op hun inzet en leerproces in plaats van op hun eindresultaat, en formuleerde het treffend: ‘Geef me liever een slecht essay, want dan kan ik je helpen om beter te worden.’ Tegelijk wees zij erop dat universiteiten studenten vaak in dezelfde mal willen duwen, terwijl de uitdaging juist is hen te helpen ontdekken waarin zij uniek zijn.

Kunsthistoricus Klazina Botke besprak het menselijke verlangen naar echtheid in kunst en literatuur. Zij illustreerde dit met het voorbeeld van Rembrandt: mensen kijken liever naar een portret van zijn hand dan naar een even mooie kopie van een anonieme leerling uit zijn atelier. De herkomst en het proces achter een kunstwerk bepalen mede hoe het wordt ervaren. Die gedachte sluit nauw aan bij het centrale thema van de avond: de context en de menselijke inspanning achter een werk geven het een betekenis die een technisch product niet vanzelf bezit.