De Europese AI-verordening stelt in de gehele Europese Unie regels voor de ontwikkeling en toepassing van AI-systemen. Het toezicht op de naleving van deze regels moet grotendeels nationaal worden geregeld, en de uitvoeringswet AI-verordening maakt dat toezicht mogelijk. Kunstmatige intelligentie wordt steeds vaker toegepast in uiteenlopende sectoren, van industrie en zorg tot digitale diensten, en het kabinet wil waarborgen dat dit op een veilige en verantwoorde manier gebeurt.

De AI-verordening hanteert een risicogebaseerde aanpak: eisen aan AI-systemen worden gesteld op basis van het risico dat zij vormen voor veiligheid, gezondheid of grondrechten. Sommige toepassingen zijn volledig verboden, zoals manipulatieve AI-praktijken en het massaal verzamelen van gezichtsbeelden voor biometrische databases. Voor zogenoemde hoog-risico AI-systemen gelden aanvullende eisen op het gebied van datakwaliteit, risicobeheer, menselijk toezicht en transparantie. Daarnaast moet duidelijk worden gemaakt wanneer mensen rechtstreeks communiceren met AI-systemen, bijvoorbeeld via chatbots of AI-gegenereerde content.

Omdat AI in veel verschillende sectoren wordt ingezet, stelt het kabinet een samenwerkende toezichtstructuur voor waarbij meerdere bestaande toezichthouders elk binnen hun eigen domein toezicht houden op AI. Op die manier krijgen ondernemers en organisaties zoveel mogelijk te maken met instanties die zij al kennen. Voor toezichtgebieden waar nog geen duidelijke toezichthouder bestaat, wordt de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) voorgesteld als toezichthouder, aangevuld met een speciale AI-bestuurder. Zowel de Autoriteit Persoonsgegevens als de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) krijgen een coördinerende rol binnen het voorgenomen stelsel.

Staatssecretaris Aerdts benadrukt dat een sterk toezichtstelsel enerzijds duidelijke regels schept en anderzijds ruimte laat voor innovatie en ondernemerschap. Het wetsvoorstel ligt tot en met 1 juni 2026 open voor internetconsultatie, zodat belanghebbenden kunnen reageren op de voorgestelde uitvoeringswet.