Binnen de Universiteit van Amsterdam doen Giedo Jansen, Elke Olthuis en Rachel Rietveld onderzoek naar de impact van AI op juridische beroepen. Daarbij gaat het niet alleen om de vraag of banen verdwijnen, maar vooral om hoe de inhoud van juridisch werk verandert door slimme technologie.

AI-toepassingen worden al gebruikt voor taken zoals het doorzoeken, analyseren en samenvatten van grote hoeveelheden juridische teksten. Dit kan routinematig werk aanzienlijk versnellen. Tegelijkertijd wordt ook geëxperimenteerd met meer vergaande toepassingen, zoals het voorspellen van de uitkomst van rechtszaken. Juist dat laatste roept fundamentele vragen op over vertrouwen, transparantie en controleerbaarheid van beslissingen.

Volgens de onderzoekers is het gebruik van AI in het recht geen toekomstscenario meer, maar een realiteit waar professionals zich toe moeten verhouden. Dat maakt de kernvraag niet óf AI gebruikt moet worden, maar hoe juristen er verantwoord mee kunnen werken. Daarbij spelen ethische en juridische aspecten een grote rol, zoals de mogelijkheid om besluiten te controleren, burgers tot hun recht te laten komen en privacy te waarborgen wanneer grote datasets worden ingezet.

De impact van AI verschilt per functie. Met name juridische beroepen met veel routinematige taken zijn gevoelig voor automatisering. Tegelijkertijd ontstaan nieuwe eisen aan professionals. Juristen moeten niet alleen AI-tools kunnen gebruiken, maar vooral in staat zijn om de uitkomsten kritisch te beoordelen, bias te herkennen en te begrijpen hoe deze systemen tot hun resultaten komen.

Het onderzoek richt zich in eerste instantie op advocaten, maar heeft bredere relevantie voor het juridische domein en juridische opleidingen. Studenten maken nu al intensief gebruik van generatieve AI, wat universiteiten dwingt om na te denken over nieuwe vaardigheden, onderwijsinhoud en verantwoordelijk gebruik van technologie. Voor Amsterdam AI laat dit onderzoek zien hoe AI niet alleen technologische innovatie betekent, maar ook diep ingrijpt in professionele praktijken en publieke waarden.