Matthew Lowden, oorspronkelijk afkomstig uit het Verenigd Koninkrijk, heeft een achtergrond in software engineering en cybersecurity. Hij leidde eerder engineeringteams bij TomTom en Zivver. Elizabeth Schermerhorn combineert een technische achtergrond met jarenlange consultancy-ervaring op het gebied van procesoptimalisatie en workflowverbetering. Doordat zij eerder samenwerkten bij cybersecuritybedrijf Zivver, is veilig omgaan met data een vanzelfsprekend uitgangspunt. Met hun startup Aetherien bouwen zij aan een AI-platform voor organisaties in sterk gereguleerde sectoren, zoals de zorg, de overheid en de financiële sector.

AI is al binnen organisaties

Voor Lowden was de aanleiding om Aetherien op te richten geen nieuwe technologische doorbraak, maar wat hij dagelijks zag gebeuren binnen bedrijven. “AI wordt al gebruikt. Medewerkers experimenteren zelfstandig met allerlei tools. Dat is iets wat organisaties niet meer kunnen voorkomen.”

Volgens hem zit het echte probleem niet in het gebruik van AI, maar in het gebrek aan toezicht. “Veel van deze tools leren van de data die je invoert. Daardoor kan gevoelige informatie terechtkomen op plekken waar organisaties geen controle meer over hebben.”

Schermerhorn ziet dezelfde ontwikkeling. “Organisaties willen innoveren, maar tegelijkertijd de controle behouden. Op dit moment lopen die twee ambities niet altijd gelijk.”

Beveiliging begint bij het ontwerp

Die spanning vormde de basis voor Aetherien. In plaats van nóg een AI-tool te ontwikkelen, richtten de oprichters zich op een veilige manier om bestaande AI-modellen binnen organisaties te gebruiken. “In sectoren zoals de zorg, overheid en financiële dienstverlening is er nauwelijks ruimte voor fouten,” zegt Schermerhorn. “Beveiliging kan daarom geen toevoeging achteraf zijn. Het moet vanaf het begin onderdeel zijn van het ontwerp.”

Lowden ziet dat veel organisaties dezelfde fout maken.

“Er is een enorme drang om AI snel te adopteren. Maar als je niet eerst nadenkt over hoe je AI veilig inzet, creëer je nieuwe risico’s in plaats van bestaande problemen op te lossen.”

EU-hosting biedt geen volledige controle

Datasoevereiniteit is volgens de oprichters een begrip dat vaak verkeerd wordt geïnterpreteerd. “Veel organisaties zeggen dat ze een EU-gehoste oplossing willen,” zegt Schermerhorn. “Maar dat vertelt alleen waar de data wordt opgeslagen.” Volgens haar spelen meerdere factoren een rol: waar data wordt opgeslagen, waar verwerking plaatsvindt, onder welke wetgeving een leverancier valt en uiteindelijk wie daadwerkelijk toegang heeft. “Vooral dat laatste is cruciaal.”

Lowden vult aan: “Je kunt data in Europa hosten, maar als een buitenlandse partij via eigen wetgeving alsnog toegang kan afdwingen, heb je nog steeds niet de volledige controle.” Daarom kiest Aetherien voor een andere benadering. “Alleen de klant mag toegang hebben tot zijn eigen data. Dat is het uitgangspunt waarop wij ons platform hebben gebouwd,” aldus Schermerhorn.

Een beveiligde laag rond bestaande AI

Aetherien ontwikkelt geen eigen taalmodel, maar bouwt voort op bestaande modellen zoals Claude van Anthropic. “Standaard gebruiken we bestaande modellen,” zegt Lowden. “Maar daaromheen hebben we een beveiligde omgeving gebouwd.” Volgens hem zit juist daar het onderscheid. “Het model draait binnen een gecontroleerde omgeving. Data verlaat die omgeving niet zonder bescherming.”

Hij legt uit dat het platform gebruikmaakt van een cryptografisch systeem waarbij twee sleutels nodig zijn om data te ontsleutelen. “Eén sleutel wordt beheerd door de klant en één door ons. Zonder beide blijft de data versleuteld.”

Dat betekent volgens hem ook dat Aetherien zelf geen toegang heeft tot klantgegevens. “Wij kunnen de data niet lezen. Cloudproviders evenmin. Alleen de klant bepaalt wanneer data toegankelijk wordt.”

Veilig zonder extra complexiteit

Hoewel de techniek achter het platform complex is, moest de gebruikerservaring juist eenvoudig blijven. “We hebben het zo ontworpen dat het voelt als software die mensen al kennen,” zegt Schermerhorn. “Gebruikers loggen in met hun Microsoft-account, krijgen een vertrouwde chatomgeving en kunnen direct documenten analyseren.”

Achter de schermen gelden strikte toegangsrechten.

“Je hebt alleen toegang tot informatie die je binnen je organisatie toch al mag zien. We creëren geen nieuwe datastromen of extra veiligheidsrisico’s.”

Volgens Lowden is gebruiksgemak essentieel. “Als je een veilig systeem te ingewikkeld maakt, gebruiken mensen het niet. Dan stappen ze vanzelf weer over op publieke AI-tools.”

AI zonder doel mislukt vaak door dezelfde redenen

Volgens Lowden falen veel AI-projecten omdat organisaties te vroeg beginnen. “Er is een statistiek dat ongeveer 85 procent van de AI-projecten mislukt. Vaak komt dat doordat organisaties starten zonder een duidelijk doel.”

Schermerhorn ziet hetzelfde. “Soms wordt AI toegepast terwijl traditionele automatisering een veel betere oplossing is. Niet ieder probleem vraagt om AI.”

Lowden benadrukt dat organisaties zich niet moeten laten leiden door de hype.

“Er is veel druk om ‘iets’ met AI te doen. Maar als je niet begrijpt welke waarde AI toevoegt, bouw je oplossingen waar uiteindelijk niemand iets aan heeft.”

Europa moet inzetten op vertrouwen

Volgens Lowden groeit de technologische afstand tussen Europese en Amerikaanse AI-aanbieders. “De kloof tussen Mistral en de grote Amerikaanse modellen is het afgelopen jaar alleen maar groter geworden.”

Voor Schermerhorn betekent dat niet dat Europa dezelfde strategie moet volgen. “Het verschil in investeringen is enorm. We gaan die race niet winnen door hetzelfde te doen.”

Zij ziet juist kansen op andere gebieden.”Europa kan zich onderscheiden met vertrouwen, governance en veilige AI.”

Lowden verwacht dat organisaties daar steeds meer waarde aan zullen hechten. “Bedrijven zoeken niet alleen krachtige AI, maar vooral AI die zij veilig kunnen inzetten.”

AI moet een versneller zijn, geen risico

Aan het einde van het gesprek komen beide oprichters terug bij dezelfde boodschap. “Bedrijven onderschatten hoeveel AI er vandaag al binnen hun organisatie wordt gebruikt,” zegt Lowden. “En daarmee onderschatten ze ook de risico’s,” vult Schermerhorn aan.

Volgens Lowden is de eerste stap helder.”Stop met het invoeren van gevoelige bedrijfsinformatie in publieke AI-tools zonder toezicht.”

Voor Aetherien draait succes uiteindelijk niet om zoveel mogelijk klanten, maar om het oplossen van echte problemen. “Succes betekent dat klanten hun data beschermd weten en dat wij aantoonbaar waarde toevoegen,” zegt Schermerhorn. “Door tijd te besparen, processen te verbeteren en mensen ruimte te geven voor werk waarin menselijke expertise echt het verschil maakt.”

Voor Lowden is dat uiteindelijk waar het om draait.”AI moet een versneller zijn, geen risico.”