AI speelt een steeds grotere rol in politieke communicatie, ook op lokaal niveau. Onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam volgen met de nieuwe CampAIgn Tracker hoe politieke partijen en kandidaten AI inzetten in de Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen van 2026. De eerste resultaten laten zien dat AI-gegenereerde campagnebeelden wijdverspreid zijn, terwijl transparantie meestal ontbreekt.
Onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam analyseerden in de eerste tien dagen van hun monitoring, die op 1 maart van start ging, al 192 berichten met AI-gegenereerde beelden. Die content varieert van realistische deepfakes tot gestileerde graphics en werd aangetroffen op Facebook, Instagram, TikTok en X. Volgens onderzoeker politieke communicatie Fabio Votta, die het project coördineert, is de PVV opnieuw de grootste producent, net als tijdens de landelijke verkiezingen.
De meest opvallende bevinding is dat ongeveer 90 procent van deze AI-campagnecontent zonder enige vorm van label of disclosure is gepubliceerd. Dat is relevant, omdat generatieve AI-modellen steeds beter worden in het maken van overtuigende beelden. Kiezers kunnen daardoor moeilijker onderscheiden wat authentiek is en wat synthetisch is gegenereerd. Juist daarom is transparantie belangrijk, zeker nu de EU AI Act, die in augustus volledig van kracht wordt, het labelen van AI-gegenereerde content verplicht stelt.
De CampAIgn Tracker volgt alle berichten van politieke partijen en kandidaten in 30 Nederlandse gemeenten, aangevuld met content van nationale partijaccounts en geselecteerde influencers en commentatoren. Het dashboard maakt zichtbaar hoeveel AI-gegenereerde berichten door welke partijen worden verspreid, of AI-labels worden gebruikt, welke personen of groepen in beeld komen, welke politieke thema’s centraal staan en of de toon van de berichten positief of negatief is.
Een van de meer opvallende patronen is dat AI-gebruik in vrijwel alle onderzochte gemeenten voorkomt, maar in sommige steden sterk uitspringt. Lelystad telt tot nu toe 46 AI-items, waarvan 37 afkomstig van PVV-kandidaten. Steenbergen volgt met 12 AI-items, allemaal afkomstig van één lokale partij, de Volkspartij, die volgens de onderzoekers zogenoemde AI slop-content verspreidt.
Naast de tracker lanceerden de onderzoekers ook de interactieve tool ‘AI of Niet?’, waarmee gebruikers kunnen testen of zij AI-gegenereerde campagnebeelden herkennen. Het project maakt deel uit van het consortium Hybrid Election Integrity Observatory (HEIO), samen met Post-X Society, Trollrensics en AI Forensics.
Lees ook
