Het Deltaplan ontstond nadat een opiniestuk in NRC over de Nederlandse AI-positie leidde tot een verzoek van de minister van Economische Zaken om een uitgewerkt voorstel te ontwikkelen. De auteurs, onder leiding van Michiel Bakker en Jelle Prins, werkten met een team van experts uit wetenschap, overheid, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Het resultaat is een strategie die zowel technologische als maatschappelijke randvoorwaarden adresseert en pleit voor forse investeringen in rekenkracht, talent, energie-infrastructuur en verantwoord gebruik van AI.

Het plan benadrukt dat Nederland sterk afhankelijk is van Amerikaanse en Chinese AI-systemen, terwijl andere landen massaal investeren in eigen infrastructuur en innovatieprogramma’s. De auteurs stellen dat AI zich ontwikkelt tot een basistechnologie die productie, dienstverlening, onderzoek en besluitvorming structureel verandert. Zonder eigen rekenkracht, AI-expertise en nationale programma’s wordt Nederland volgens het Deltaplan kwetsbaar voor economische uitsluiting en afhankelijkheid van buitenlandse platforms.

Een belangrijk deel van de aanbevelingen richt zich op rekenkracht en energie. Europa beschikt momenteel over een klein deel van de wereldwijde AI-capaciteit, en Nederland loopt achter op het gebied van datacentra met geavanceerde AI-chips. Het Deltaplan pleit voor een nationaal AI-Rekenkrachtplan, speciale AI-rekenzones met gestroomlijnde vergunningstrajecten, en grote investeringen in hernieuwbare energie en netcapaciteit. Deze aanbevelingen sluiten aan bij discussies binnen Amsterdam AI over de noodzaak van versterking van de Europese digitale infrastructuur en het verminderen van afhankelijkheden.

Daarnaast bevat het Deltaplan uitgebreide voorstellen voor AI-geletterdheid en adoptie. Nederland blijft achter in het toepassen van AI binnen bedrijven, overheid en onderwijs. Het plan adviseert grootschalige bijscholing van docenten, ambtenaren en professionals, evenals sectorale adoptieplannen voor domeinen waarin AI grote waarde kan genereren.

Het rapport besteedt daarnaast aandacht aan talentbehoud en het versterken van het nationale AI-ecosysteem. Een van de aanbevelingen is het opbouwen van een krachtige AI-hub in Amsterdam, waar nu al een groot deel van het Nederlandse AI-talent werkzaam is. Volgens het Deltaplan kan een geconcentreerd cluster van bedrijven, labs en onderzoeksinstellingen de internationale concurrentiepositie van Nederland aanzienlijk versterken. Dit sluit nauw aan bij lopende initiatieven in Amsterdam die gericht zijn op samenwerking tussen kennisinstellingen, overheid en innovatieve bedrijven.

Ook de maatschappelijke inbedding van AI krijgt een centrale plaats. Het plan adviseert de oprichting van een Nationaal AI Impact Instituut dat de effecten van AI op werk, welzijn, democratie en informatievoorziening structureel monitort. Daarnaast pleit het Deltaplan voor een burgerberaad-infrastructuur, zodat burgers een rol krijgen in besluitvorming over de inzet van AI in publieke sectoren. Deze voorstellen zijn relevant voor Amsterdam AI, dat veel belang hecht aan democratische weerbaarheid en verantwoord technologisch ontwerp.

Samen vormen de aanbevelingen een integraal pakket dat gericht is op het versterken van digitale soevereiniteit en maatschappelijk verantwoorde innovatie. Het Deltaplan is opgesteld als startpunt van een bredere publieke dialoog en nodigt organisaties en burgers uit om feedback te geven op de voorgestelde koers.