In een gesprek met de Volkskrant over de impact van AI schetst Sander Duivestein (Sogeti) een dubbele werkelijkheid: AI kan het intellect scherpen en talenten ontsluiten, maar massaal, onkritisch gebruik werkt vervlakking, versplintering en vervreemding in de hand. De vraag is niet óf we AI inzetten, maar wát we aan ons denken uitbesteden en hoe we verantwoordelijkheid houden.
Duivestein bouwt voort op eerdere kritiek op sociale media (2012) en past die nu toe op generatieve AI. Zijn stelling: bij doorbraaktechnologie geldt vaak een 80/20-patroon—de meerderheid gebruikt het instrument oppervlakkig, een minderheid strategisch. Voor AI betekent dit dat veel gebruikers het eerste antwoord voor waar aannemen, waardoor kritisch vakmanschap verzwakt.
Tegelijk ziet hij duidelijke meerwaarde: wie AI inzet als sparringpartner—om ideeën te toetsen, tegenwerpingen te genereren en teksten iteratief te verfijnen—kan tot betere inzichten komen. Voorwaarde is regie: de mens blijft componist en eindredacteur, AI levert varianten en perspectieven.
Duivestein onderscheidt drie maatschappelijke effecten van de digitale golf die door AI kan versnellen:
Vervlakking – afnemend vermogen tot traag, geconcentreerd denken.
Versplintering – gepersonaliseerde werkelijkheden die feitenrelaties uithollen.
Vervreemding – afstand tot anderen én tot jezelf, met risico op parasociale relaties met chatbots.
Zijn oproep: organiseer bewuste uitbesteding. Laat repetitief kenniswerk door AI ondersteunen, maar borg menselijke beoordeling, context en ethiek. Stimuleer kritisch gebruik (doorvragen, controleren, herhalen) en fysieke werkelijkheid(interactie, vakmanschap, verantwoordelijkheid). In dat scenario kan AI kennis democratiseren en niet-academisch talent versterken, zonder dat oordeelsvermogen erodeert.
Lees ook
