Aan de Vrije Universiteit Amsterdam test een groep rechtenstudenten een AI-gestuurde docent uit de achttiende eeuw. Het experiment moet bijdragen aan AI-geletterdheid, maar roept ook kritische vragen op over leren en onderwijs.
In een werklokaal van de universiteit staat een witte displaybox waarin Lex Frisius verschijnt als hologram. De virtuele rechtsgeleerde draagt historische kleding en maakt subtiele adem- en handbewegingen, wat hem bijna menselijk doet ogen. Frisius is een 3D-personage dat draait op het AI-model Gemini en speciaal is ontwikkeld voor het vak Europese rechtsgeschiedenis: van archieven tot AI.
Volgens hoogleraar rechtsgeschiedenis Hylkje de Jong is het doel om studenten te laten ervaren wat AI wel en niet kan. Lex Frisius is uitsluitend getraind op het cursusmateriaal en baseert zijn antwoorden volledig op die bronnen. Daardoor zou hij weinig fouten maken, zolang de vragen binnen dat kennisdomein blijven.
Tijdens de werkgroepen beantwoorden studenten eerst zelf juridische vragen, daarna raadplegen zij een AI-tool en tot slot stellen zij dezelfde vraag aan het hologram. Na enkele seconden verwerking formuleert Frisius zijn antwoord, ondersteund door gebaren. De technische ontwikkeling van het systeem is verzorgd door onderzoekers van het VU Network Institute, dat het experiment mede mogelijk maakte.
Niet iedereen is onverdeeld positief. Felienne Hermans, hoogleraar Computer Science aan de VU en AI-criticus, plaatst kanttekeningen bij de aanpak. Zij wijst erop dat docenten ook zonder directe inzet van chatbots kunnen laten zien hoe AI-antwoorden tot stand komen. Daarnaast waarschuwt zij dat AI het leerproces kan versimpelen door frictie weg te nemen, terwijl juist het worstelen met complexe bronnen essentieel is voor academische vorming.
De Jong benadrukt dat Lex Frisius geen vervanging is van traditioneel onderwijs, maar een aanvulling. Studenten hebben de stof al bestudeerd en colleges gevolgd voordat zij met het hologram werken. Hoe het project zich verder ontwikkelt, is nog niet duidelijk, al wordt gekeken naar bredere toepassingen, zoals educatieve rollenspellen.