Nieuwsalgoritmes versterken vaak het echokamereffect, maar AI kan juist ook helpen om verschillende standpunten zichtbaar te maken. Dat blijkt uit het promotieonderzoek A Puzzle of Perspectives van computationeel taalkundige Myrthe Reuver aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

Reuver onderzocht hoe AI, en in het bijzonder Natural Language Processing (NLP), kan bijdragen aan meer diversiteit in nieuwsaanbevelingen. Ze experimenteerde met grote taalmodellen voor standpuntdetectie: AI bepaalt of een tekst vóór of tegen een bepaald onderwerp is, bijvoorbeeld over abortuswetgeving of klimaatbeleid. De modellen bleken goed in staat om basale standpunten te herkennen, maar worstelden met nuance en context.

Een opvallende uitkomst: AI werkt het best in samenwerking met menselijke experts. Zo werkte een model voor seksismedetectie beter in combinatie met experts dan wanneer beide afzonderlijk werden ingezet. Ook bij het ontwerpen van datasets over klimaatstandpunten hielp de input van sociale wetenschappers om de AI beter te trainen.

Het onderzoek draait op supercomputers van SURF, een Nederlandse infrastructuur voor AI-onderzoek. Juist deze onafhankelijke rekenkracht is volgens Reuver belangrijk, gezien de zorgen over de afhankelijkheid van Big Tech in AI-ontwikkeling.

Volgens Reuver is er veel potentieel voor de inzet van AI bij het versterken van het publieke debat. “Mijn onderzoek laat zien waar de grenzen van AI liggen, maar ook hoe AI samen met experts kan bijdragen aan een beter geïnformeerd en evenwichtig maatschappelijk gesprek.”