In zijn nieuwe boek The Techtonic Shift: Power, Tech, and the End of Nations onderzoekt Paul Verhagen (The Hague Centre for Strategic Studies & Universiteit van Amsterdam) wat er gebeurt wanneer technologie, geopolitiek en economische macht steeds verder met elkaar verweven raken. 'Technologie wordt steeds meer een drijvende kracht achter het uit elkaar trekken van machtsblokken.' <\/p>\n","nieuwsbericht":"
Wat is de grote verschuiving die je in The Techtonic Shift beschrijft?<\/strong><\/p>\n 'Het is zowel een verschuiving in ons wereldbeeld als in de manier waarop macht in de wereld is georganiseerd. Technologie was lange tijd iets wat de wereld bij elkaar bracht en voor samenhang in de globalisering zorgde. Het maakte afstanden kleiner en zorgde ervoor dat locatie steeds minder belangrijk leek. <\/p>\n Technologie wordt nu juist steeds meer een drijvende kracht achter het uit elkaar trekken van machtsblokken. In plaats van alleen een verbindende kracht te zijn, wordt technologie steeds nadrukkelijker onderdeel van geopolitieke competitie. Dat is de techtonische verschuiving die ik in het boek beschrijf.' <\/p>\n Je noemt die oude wereld het 'digitale Pangea'. Wat bedoel je daarmee? <\/strong><\/p>\n 'Het idee van \u00e9\u00e9n groot digitaal supercontinent waarin locatie nauwelijks meer uitmaakte. Waar je ook woonde, je kon naar dezelfde muziek luisteren, dezelfde series kijken en producten en diensten uit allerlei delen van de wereld gebruiken. Daardoor ontstond het idee dat we in steeds grotere mate onderdeel werden van dezelfde digitale wereld.' <\/p>\n En dat blijkt volgens jou een illusie?<\/strong><\/p>\n 'Voor een belangrijk deel wel. Die digitale wereld begint op te breken in verschillende ideologische en technologische blokken. Je krijgt steeds duidelijker een Amerikaans, Chinees en Europees blok, met eigen idee\u00ebn over technologie, macht en waarden. Dat digitale Pangea begint dus uit elkaar te vallen.' <\/p>\n Welke rol speelt AI daarin?<\/strong><\/p>\n 'AI is op dit moment de meest relevante technologie binnen die ontwikkeling. Het bijzondere aan AI is dat je bepaalde waarden in de technologie zelf moet inbouwen. Je moet bepalen: wat is goed gedrag? Wat is correct? Wat is wenselijk? Een AI-systeem ontkomt niet aan dat soort keuzes.' <\/p>\n Kun je daar een voorbeeld van geven?<\/strong><\/p>\n 'Neem de vraag wat een AI-model moet zeggen over de status van Taiwan. Het gewenste antwoord daarop is in China heel anders dan in de Verenigde Staten. Dan zie je meteen dat er achter zo'n model een bepaald wereldbeeld zit. <\/p>\n Zelfs bij vragen die puur feitelijk lijken, speelt context mee. Welk historisch perspectief gebruik je? Welke gebeurtenissen beschouw je als het beginpunt? AI normaliseert uiteindelijk een bepaald wereldbeeld, precies op het moment dat die wereldbeelden door geopolitieke ontwikkelingen steeds verder uit elkaar worden getrokken.' <\/p>\n AI wordt vaak vergeleken met een nieuwe wapenwedloop. Gaat die vergelijking op? <\/strong><\/p>\n 'Die vergelijking gaat gedeeltelijk op. Bij kernwapens heb je het over technologie die voornamelijk door staten wordt ontwikkeld. Er zit ook geen normale commerci\u00eble usecase achter kernwapens. Bij AI ligt dat fundamenteel anders: een groot deel van de ontwikkeling vindt plaats bij private bedrijven, met enorme commerci\u00eble belangen.' <\/p>\n En daarin verschillen de VS en China fundamenteel?<\/strong><\/p>\n 'Ja daar zit ook een filosofisch verschil achter. In de Verenigde Staten zie je een sterke focus op AGI. Technologie wordt daar bijna een doel op zichzelf: we moeten steeds krachtigere AI bouwen en kijken daarna wat we ermee kunnen.' <\/p>\n Hoe kijkt China daar naar?<\/strong><\/p>\n 'China is veel pragmatischer. Daar is de vraag eerder: waar is AI nuttig voor? Kan het worden ingezet voor industriebeleid, onderwijs, zorg of surveillance? Als een toepassing bijdraagt aan de doelstellingen van de staat, wordt die gestimuleerd. Het verschil zit uiteindelijk vooral in wie de controle heeft: in Amerika de private sector en in China veel nadrukkelijker de staat.' <\/p>\n Kan de Amerikaanse staat Big Tech nog wel effectief controleren?<\/strong><\/p>\n 'Dat wordt steeds moeilijker. Alleen al door de enorme omvang van die bedrijven. Neem NVIDIA: de beurswaarde is vergelijkbaar met het bbp van een grote Europese economie. Dat is economisch natuurlijk een kromme vergelijking, maar het geeft wel een idee van de schaal waarop deze bedrijven opereren. <\/p>\n Maar er speelt nog iets anders: staten zijn zelf steeds afhankelijker geworden van die bedrijven. Overheden gebruiken hun cloudinfrastructuur, software en andere technologische systemen. Daardoor ontstaat een vreemde situatie waarin een overheid een bedrijf wil reguleren, maar voor haar eigen functioneren tegelijkertijd deels afhankelijk is van datzelfde bedrijf. Dat maakt hard ingrijpen ingewikkelder.' <\/p>\n Worden techbedrijven daarmee langzaam een soort staten?<\/strong><\/p>\n 'Je ziet in ieder geval dat delen van klassieke staatstaken afhankelijk worden van Big Tech. Max Weber definieerde de staat onder meer vanuit het geweldsmonopolie binnen een bepaald grondgebied. Maar zelfs rond veiligheid, defensie en publieke infrastructuur spelen technologiebedrijven inmiddels een steeds grotere rol.' <\/p>\n Wat is de ideologie achter de grote Amerikaanse techbedrijven?<\/strong><\/p>\n 'Naast commerci\u00eble belangen bestaat er een ideologische stroming rondom figuren als Peter Thiel, die vaak in verband wordt gebracht met accelerationisme. Een belangrijk uitgangspunt daarvan is dat technologie objectief goed is en dat meer technologie dus uiteindelijk beter is. Vanuit die gedachte moet technologische ontwikkeling zo min mogelijk worden afgeremd en moet AI zo snel mogelijk worden ontwikkeld.' <\/p>\n Hoe verandert het mensbeeld door zo'n ideologie?<\/strong><\/p>\n 'Het wordt een heel wiskundig mensbeeld, waarbij kosten en baten steeds tegen elkaar worden weggestreept. Dat staat behoorlijk haaks op het naoorlogse idee in het Westen dat ieder individu een intrinsieke waarde heeft, onafhankelijk van hoeveel economische of technologische waarde iemand produceert.' <\/p>\n Kan Europa binnen deze machtsstrijd nog een eigen koers varen?<\/strong><\/p>\n 'Ja, dat kan, maar het is lastig. Een belangrijk thema in mijn boek is dat samenlevingen instituties nodig hebben waarmee ze grip houden op technologische verandering. Technologie verandert namelijk voortdurend hoe de samenleving functioneert, terwijl onze instituties daar vaak pas veel later op reageren.' <\/p>\n Wat zou Europa daar tegenover moeten zetten?<\/strong><\/p>\n 'Europa moet niet alleen bedenken hoe het technologie onder controle kan houden, maar ook wat het ermee wil bereiken. We zijn heel goed in de vraag: wat willen we verbieden of reguleren? Maar minstens zo belangrijk is de vraag: wat willen we eigenlijk w\u00e9l met technologie doen? Daar moet een veel positiever politiek en maatschappelijk verhaal naast staan.' <\/p>\n Is onze democratie bestand tegen het tempo waarin technologie zich ontwikkelt?<\/strong><\/p>\n 'Daar maak ik me zorgen over. Een van de problemen is dat democratie\u00ebn onder crisisomstandigheden niet altijd goed functioneren. In een crisis is er minder tijd voor normale processen van macht en tegenmacht, terwijl er juist snel grote beslissingen moeten worden genomen.' <\/p>\n En technologische verandering kan zo'n crisis versterken?<\/strong><\/p>\n 'Macht kan dan terechtkomen op plekken die daar institutioneel helemaal niet voor zijn ontworpen. Daarom moet je vooraf nadenken over hoe je democratische controle organiseert. Als zo'n crisis eenmaal plaatsvindt, heb je daar eigenlijk geen tijd meer voor. Ik denk dat sommige aannames onder de liberale democratie misschien simpelweg ouderwets zijn geworden. Een goed voorbeeld is het klassieke idee van de marktplaats van idee\u00ebn.' <\/p>\n Maar volgens jou bestaat de klassieke marktplaats van idee\u00ebn niet meer?<\/strong><\/p>\n 'Niet in die klassieke vorm. We leven steeds meer in een algoritmisch aangestuurde outragefabriek. Niet noodzakelijk de beste idee\u00ebn komen bovenaan, maar de idee\u00ebn die de meeste aandacht genereren: de meest emotionele, polariserende of provocerende berichten. Dat zijn de berichten waarop mensen klikken en reageren.' <\/p>\n Wat betekent dat voor de democratie?<\/strong><\/p>\n 'Dat een deel van ons politieke systeem is gebaseerd op een marktwerking van idee\u00ebn die er in die vorm niet meer is. Die informatiemarkt wordt voor een belangrijk deel aangestuurd door commerci\u00eble actoren en hun algoritmes. We hebben binnen het liberalisme uitgebreid nagedacht over hoe je voorkomt dat een staat te machtig wordt, maar veel minder over wat er gebeurt wanneer de uitoefening van macht uit de markt komt.' <\/p>\n En wat zou je rondom technologie veranderen?<\/strong><\/p>\n 'Ik zou veel harder kijken naar verslavende algoritmes. Die zijn echt gif voor je democratie. Ze kunnen slecht zijn voor de mentale gezondheid, polarisatie versterken en de verspreiding van desinformatie stimuleren. Daar zou ik veel agressiever op ingrijpen.' <\/p>\n Wat kan Europa leren van China?<\/strong><\/p>\n 'Vooral dat je technologische verandering actief probeert te sturen. Ik ben geen voorstander van de Great Firewall of van het Chinese politieke model, maar China stelde bij de opkomst van het internet wel een fundamentele vraag: hoe houden we grip op deze technologische verandering?' <\/p>\n Wat moet Europa dan wel doen?<\/strong><\/p>\n 'Europa moet keuzes maken. Waar willen we zelf sterk in zijn? Waar zijn we afhankelijk van anderen? En hoe willen we ons politiek en economisch verhouden tot zowel de Verenigde Staten als China? Europa moet veel strategischer nadenken over zijn positie tussen die twee machtsblokken.' <\/p>\n Wat moet uiteindelijk het doel van AI zijn?<\/strong><\/p>\n 'Dat is voor mij eigenlijk de belangrijkste vraag: wat gaan we ermee doen? Technologie moet geen doel op zichzelf worden. We moeten veel concreter nadenken over de problemen waarvoor we AI daadwerkelijk willen inzetten. <\/p>\n Gaan we ermee helpen om de woningcrisis op te lossen? Kunnen we belangrijke doodsoorzaken aanpakken? Kunnen we ervoor zorgen dat de gezondheidszorg ondanks de vergrijzing op niveau blijft? Dat zijn uiteindelijk veel interessantere vragen dan alleen of we het krachtigste model kunnen bouwen. <\/p>\n De belangrijkste vraag is uiteindelijk heel simpel: wat ga je met technologie doen om het leven van mensen materieel beter te maken? Daar moet het wat mij betreft over gaan.' <\/p>\n Interview door Bodiel Siebers<\/p>\n\"Die digitale Pangea begint dus uit elkaar te vallen.\"<\/em><\/h3>\n
\"AI normaliseert uiteindelijk een bepaald wereldbeeld, precies op het moment dat die wereldbeelden door geopolitieke ontwikkelingen steeds verder uit elkaar worden getrokken.\"<\/em><\/h3>\n
\"Een overheid wil een bedrijf reguleren, maar is voor haar eigen functioneren tegelijkertijd deels afhankelijk van datzelfde bedrijf.\"<\/em><\/h3>\n
\"We leven steeds meer in een algoritmisch aangestuurde outragefabriek.\"
<\/em><\/h3>\n\"Verslavende algoritmes zijn echt gif voor je democratie.\"<\/em><\/h3>\n
\"Wat ga je met technologie doen om het leven van mensen materieel beter te maken? Daar moet het wat mij betreft over gaan.\"<\/em><\/h3>\n
In deze interviewserie spreken we mensen uit het Amsterdamse AI-ecosysteem die vanuit onderzoek, ondernemerschap, beleid en praktijk bijdragen aan de ontwikkeling en verantwoorde toepassing van AI.<\/strong><\/h6>\n","text_externe_bron":"Lees meer over Paul ","link_externe_bron":"https:\/\/www.pauljverhagen.com\/","referentie":""},"nieuws-tax":[],"class_list":["post-5958","nieuws","type-nieuws","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/amsterdamai.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/nieuws\/5958","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/amsterdamai.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/nieuws"}],"about":[{"href":"https:\/\/amsterdamai.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/nieuws"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/amsterdamai.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5957"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/amsterdamai.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5958"}],"wp:term":[{"taxonomy":"nieuws-tax","embeddable":true,"href":"https:\/\/amsterdamai.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/nieuws-tax?post=5958"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}