Het experiment startte begin 2025 met een centrale vraag: kan een onderneming functioneren zonder menselijke medewerkers, bestuurd door een volledig team van AI-agents? Het initiatief komt van Sander Klous, hoogleraar AI & Audit aan de Universiteit van Amsterdam en partner bij KPMG, en ondernemer Nart Wielaard. De opzet werd geïnspireerd door internationale discussies over sterk geautomatiseerde bedrijven en de vraag hoe ver autonomie in bedrijfsvoering kan reiken.

De AI-agents kregen de opdracht zelfstandig te bepalen welk bedrijf zij wilden oprichten. Zij kozen voor een operationele webshop voor gepersonaliseerde AI-kunst. Een agent fungeerde als CEO, onder toezicht van een menselijke raad van toezicht. Het team werkte continu door, maakte plannen en voerde taken gelijktijdig uit.

Al snel werd duidelijk dat brede menselijke functies niet één-op-één kunnen worden overgenomen door autonome agents. Wanneer agents verantwoordelijk werden gemaakt voor complexe rollen, zoals financiële strategie of organisatiebrede besluitvorming, verloren zij het overzicht, weken ze af van instructies of stopten ze onverwacht. Die instabiliteit maakte duidelijk dat volledig autonome bedrijfsvoering op dit moment niet haalbaar is.

Onderzoekers van de UvA ontwikkelden daarop een alternatieve aanpak. In plaats van een klein aantal agents met grote verantwoordelijkheden werd gekozen voor talloze kleine, gespecialiseerde agents die elk één taak uitvoeren. Dit model, waarbij processen worden opgesplitst in afgebakende stappen, blijkt stabieler en beter controleerbaar. Nieuwsuur liet zien hoe deze aanpak leidt tot consistenter gedrag en een betrouwbaardere uitvoer van taken.

De onderzoekers benadrukken dat het experiment niet alleen technologische vragen oproept, maar ook kwesties raakt rondom governance, aansprakelijkheid, werk en publieke waarden. Het onderzoek toont aan dat AI op dit moment vooral geschikt is voor ondersteuning, taakautomatisering en administratieve processen, terwijl menselijke expertise nodig blijft voor strategische keuzes, toezicht en ethische afwegingen.

Nart Wielaard geeft in reflectie aan dat het experiment niet alleen waardevolle inzichten opleverde, maar ook leidde tot nieuwe initiatieven, waaronder zijn startup Cyberdune Agents, waar de lessen uit het onderzoek worden toegepast in praktijkscenario’s.

Het experiment laat zien dat AI-agents kunnen versnellen en taken nauwkeurig kunnen uitvoeren, maar dat volledige autonomie nog buiten bereik ligt. De bevindingen bieden organisaties handvatten om nu al na te denken over verantwoorde inzet van agents binnen processen die mens en technologie dichter bij elkaar brengen.