Het aandeel startersfuncties binnen het totale vacatureaanbod in Nederland is in drie jaar tijd gehalveerd, van ruim 20 procent naar 10,3 procent. Dat blijkt uit een analyse van arbeidsmarktonderzoeker Intelligence Group, waarover Het Parool bericht. De daling is het sterkst zichtbaar in sectoren waar AI snel wordt ingezet, zoals IT, design, marketing en juridische dienstverlening.

In de IT-sector verdwenen in één jaar tijd bijna 70 procent van de vacatures voor beginnende webontwikkelaars en appprogrammeurs. Ook voor grafisch ontwerpers, multimediadesigners en starters in reclame en marketing nam het aantal functies met ongeveer de helft af. Dit zijn juist functies waarin routinematige, voorbereidende taken een belangrijk onderdeel vormen van het werk.

Volgens arbeidsmarktexperts speelt AI hierin een duidelijke rol. Veel werkzaamheden die traditioneel door starters werden gedaan, zoals data invoeren, rapporten samenvatten of eenvoudige analyses uitvoeren, kunnen inmiddels grotendeels worden geautomatiseerd. Voor organisaties is het daardoor aantrekkelijker om met minder junior personeel te werken, zeker in een periode van economische onzekerheid en kostenbeheersing.

De gevolgen raken vooral pas afgestudeerden. Waar theoretisch opgeleiden enkele jaren geleden nog relatief eenvoudig werk vonden, worden zij nu vaker buitenspel gezet. In juridische beroepen bijvoorbeeld worden taken die voorheen door startende medewerkers werden uitgevoerd, steeds vaker overgenomen door AI-tools. Internationale cijfers laten zien dat dit kan leiden tot structurele problemen, waarbij zelfs hoger opgeleiden vaker werkloos raken.

Arbeidsmarktdeskundigen waarschuwen voor de langetermijneffecten. Een moeilijke start op de arbeidsmarkt kan langdurige gevolgen hebben voor loopbanen en inkomensontwikkeling. Tegelijkertijd lopen organisaties het risico dat er op termijn onvoldoende doorstroming en talentontwikkeling is. Voor Amsterdam AI onderstreept deze ontwikkeling dat AI niet alleen een technologische, maar ook een sociale en economische transitie veroorzaakt, die vraagt om nieuwe vormen van instroom, opleiding en begeleiding van jong talent.